Een goed begrip van de belichtingsdriehoek – de samenhang tussen sluitertijd, diafragma en ISO-waarde – is essentieel voor het maken van perfect belichte foto’s. In dit blog leggen we op een toegankelijke manier uit hoe deze drie instellingen elkaar beïnvloeden en hoe je ze optimaal kunt gebruiken om je fotografie naar een hoger niveau te tillen.
We starten met een nieuwe serie blogs. In deze serie helpen we je om meer grip te krijgen op je camera-instellingen, zonder gedoe of frustratie. Elke aflevering behandelt een essentieel onderwerp uit de praktijk – helder uitgelegd en direct toepasbaar, of je nu landschappen, macro of kustscènes fotografeert. In dit eerste blog staat de belichtingsdriehoek van je camera centraal. We leggen uit hoe je sluitertijd, diafragma en ISO beter begrijpt én slim toepast, met do’s en don’ts uit onze eigen praktijkervaring.
Macrofotografie, landschappen bij zonsopkomst, of golven langs de kust – het maakt niet uit wat je fotografeert, als je de belichtingsdriehoek niet begrijpt, blijft het goed belichten van een foto vaak een raadsel. Veel fotografen worstelen met over- of onderbelichte foto’s en vragen zich af waarom het ene beeld goed belicht is en het andere totaal niet. Vaak komt dit doordat de belichtingsdriehoek niet goed is ingesteld – of simpelweg niet goed begrepen wordt.
In dit blog leggen we de basis van de belichtingsdriehoek uit, zonder moeilijke termen, zodat jij voortaan bewuster fotografeert en betere foto’s maakt.
Wat is de belichtingsdriehoek?
Laten we eerst kort uitleggen wat de belichtingsdriehoek precies inhoudt. De belichtingsdriehoek bestaat uit drie instellingen die samen bepalen hoeveel licht je foto krijgt:
- Sluitertijd: hoe lang het licht op je sensor valt
- Diafragma: hoe groot de opening is waardoor het licht binnenkomt
- ISO-waarde: hoe gevoelig je sensor is voor licht
Deze drie instellingen – sluitertijd, diafragma en ISO – vormen samen de basis van belichting. Ze beïnvloeden elkaar en bepalen of je beeld goed, te licht of te donker is.
Ze horen samen in balans te zijn. Verander je één instelling, dan moet je bijna altijd één of beide andere instellingen mee aanpassen om tot een goed belichte foto te komen. Het klinkt technisch, maar met een paar herkenbare voorbeelden zie je al snel hoe het werkt.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel: je fotografeert aan zee bij weinig licht. Je wilt dat de golven vloeiend worden, dus je kiest een langere sluitertijd van bijvoorbeeld 1 seconde. Maar dan wordt je foto overbelicht. Wat nu?
- Je sluitertijd blijft lang (voor het vloeiende effect)
- Je kiest een kleiner diafragma, bijvoorbeeld f/11 of f/16
- Je verlaagt je ISO-waarde, bijvoorbeeld naar 100
Je maakt daarmee je lensopening kleiner en de sensor minder gevoelig voor licht. Door deze instellingen in balans te brengen, bereik je het gewenste effect zonder overbelichting.
In de praktijk betekent dit dat je voortdurend kleine aanpassingen maakt, afhankelijk van het licht en het onderwerp dat je wilt vastleggen. Door deze instellingen in balans te brengen, bereik je het gewenste effect zonder overbelichting. Zo pas je de belichtingsdriehoek in je camera toe op een praktische manier.
Wat gaat er vaak mis?
Veel fotografen proberen de ISO-waarde zo laag mogelijk te houden – wat een goed uitgangspunt is – maar kiezen dan per ongeluk ook een te kleine diafragma-opening én een te snelle sluitertijd. Gevolg: de foto wordt te donker of bewogen.
Aan de andere kant zie je ook vaak dat iemand met een te groot diafragma fotografeert in fel zonlicht, waardoor het beeld volledig overbelicht raakt. Als je dan de sluitertijd en de ISO-waarde niet aanpast, zal de foto overbelicht raken.
Daarom is het belangrijk om te begrijpen welk effect je wilt bereiken en welke instelling je daarvoor als uitgangspunt neemt. Alleen zo kun je de belichtingsdriehoek bewust instellen en het resultaat beïnvloeden.
Zo leer je het goed
- Bedenk: wat wil ik vastleggen? Beweging met een vloeiend resultaat? Of details zonder bewegingsonscherpte? Of misschien een zachte achtergrond?
- Kies de bijpassende instelling als uitgangspunt:
- Beweging: sluitertijd
- Sfeer/diepte: diafragma
- Omstandigheden met weinig licht: ISO-waarde indien nodig verhogen
- Pas de andere twee instellingen in de belichtingsdriehoek daarop aan.
Gebruik diafragmavoorkeuze (A/Av) of eventueel de M-stand (handmatig) om ermee te oefenen. En kijk altijd naar je histogram – dat vertelt je eerlijk of je goed belicht. Na wat oefening zie je hoe de instellingen samenwerken. Je leert de belichtingsdriehoek gebruiken in allerlei situaties: van portret tot landschap.
Laat je begeleiden in het veld
Tijdens onze workshops leggen we dit rustig uit, met voorbeelden op locatie. We laten het zien, doen het samen en begeleiden je stap voor stap. Je krijgt feedback op wat je doet, zodat je snapt waarom iets werkt – of niet.
Bekijk de workshop macrofotografie of workshop landschapsfotografie als je dit wilt oefenen in de praktijk. Of kies voor een ander thema dat bij je past. Je vindt ze allemaal in onze workshopagenda. Past een workshop niet? Kies dan voor de cursus fotografie.
workshops
Wil je meer leren en je vaardigheden verbeteren? Opnieuw geïnspireerd raken door fotografie? Kom dan naar onze praktische workshops.
Yvonne en Frank verzorgen alle workshops persoonlijk en brengen samen meer dan 25 jaar ervaring mee in het geven van fotografietrainingen. Met hun enthousiasme, praktische aanpak en oog voor detail maken ze van elke workshop een inspirerende én leerzame belevenis.
Samengevat:
✅ Persoonlijke 1-op-1 begeleiding op locatie
✅ maximaal 6 deelnemers per begeleidend fotograaf
✅ Veel praktische tips en adviezen tijdens de workshop
✅ Feedback op je foto’s tijdens de workshop
✅ Samen fotograferen en dé foto maken
✅ Gratis koffie of thee bij aankomst
✅ Een handige gids in het thema van de workshop
✅Twee uitdagende opdrachten voor na de workshop
OVER BETERE LANDSCHAPSFOTO
Ontdek Betere Landschapsfoto – Jouw Gids in Fotografie
Wij zijn Frank en Yvonne, de gezichten achter Betere Landschapsfoto. Met passie en enthousiasme helpen we fotografen – van beginner tot gevorderd – om het maximale uit hun fotografie te halen. We delen niet alleen onze kennis en ervaring, maar inspireren jou om de schoonheid van landschappen vast te leggen. Of je nu houdt van macrofotografie, landschapsfotografie of kustfotografie, wij begeleiden je met persoonlijke aandacht.
Workshops, Cursussen en Meer
We bieden een gevarieerd aanbod aan workshops, cursussen en persoonlijke coaching op unieke locaties in Nederland, België en Noord-Frankrijk. Samen ontdekken we de mooiste plekken en leren we je creatieve technieken waarmee je sfeervolle foto’s maakt. We gaven al samen al meer dan 350 workshops aan fotografen in binnen- en buitenland. Én we geven alle workshops zelf.
Jouw Groei als Fotograaf Staat Centraal
Grote en kleine landschappen inspireren ons, en we laten je zien hoe je deze op jouw manier kunt vastleggen. Met onze begeleiding ontdek je nieuwe technieken, ontwikkel je een eigen stijl en maak je beelden waar je trots op kunt zijn.
Wat We Voor Jou Kunnen Betekenen
Blijf Op de Hoogte: Schrijf je in voor onze periodieke mail vol tips, inspiratie en exclusieve aanbiedingen.
Vragen? Stel ze eenvoudig in de reacties onder de blogs of neem via de mail contact met ons op, we helpen je graag verder.
Meer Weten? Bezoek onze workshoppagina voor alle informatie over ons aanbod.
Gratis E-Book: Download “Betere foto’s in 9 simpele stappen“ en ontdek praktische tips om direct toe te passen.
Inspiratie Zoeken? Bekijk onze foto’s op Werk aan de muur en laat je verrassen.
Geef een reactie