Je maakt een prachtige compositie, stelt netjes scherp… en toch is je foto nét niet wat je hoopte. Te veel is onscherp, of juist het verkeerde deel is scherp. Is dat herkenbaar voor je? Dat heeft alles te maken met scherptediepte. In dit blog leer je hoe je hier grip op krijgt – zonder dat je technisch hoeft te zijn.
Dit is het derde blog in onze serie ‘Meer uit je camera halen’. In het vorige deel bespraken we de de toegevoegde waarde van filters. Nu duiken we in de wereld van scherpte en scherptediepte.
Je hebt het vast weleens meegemaakt: je kijkt vol verwachting naar je foto op het scherm, maar het resultaat valt tegen. Het onderwerp is niet scherp genoeg, of de achtergrond leidt juist af. Dit heeft alles te maken met scherptediepte – een onderwerp dat veel fotografen lastig vinden. Gelukkig is het minder ingewikkeld dan het lijkt. Laten we beginnen bij het begin.
Wat is scherptediepte eigenlijk?
Wat betekent scherptediepte? Scherptediepte is het gebied in je foto dat scherp is. Alles vóór en achter dat gebied wordt geleidelijk onscherp. Hoe groot het scherpe gebied is, wordt bepaald door:
- Het diafragma (f-getal) dat je op de camera instelt
- De afstand van de sensor van de camera tot je onderwerp dat je fotografeert
- De brandpuntsafstand van van het objectief waarmee je fotografeert
Dit klinkt misschien ingewikkeld, maar met een paar voorbeelden is het snel duidelijk.
Drie situaties, drie resultaten
In de macrofotografie fotografeer je een bloem van dichtbij met bijvoorbeeld een 105mm macro-objectief op f/2.8. Alleen het hart van de bloem is scherp – de rest van de bloem en omgeving vervaagt meteen. Je krijgt een wazige achtergrond. Een voorbeeld daarvan zie je in de onderstaande foto:
Bij landschapsfotografie treedt meestal het tegenovergestelde effect op. Je wilt alles vanaf de voorgrond tot in de achtergrond scherp. Je kiest een groothoeklens – bijvoorbeeld 16mm en diafragma f/11. Zie het voorbeeld hieronder:
En het is weer anders bij portretachtige natuurbeelden. Denk aan bijvoorbeeld een paddenstoel in herfstlicht. Je wilt het onderwerp losmaken van de achtergrond. Je kiest f/4 en een tele-objectief met een brandpuntafstand van 200mm.
Zo zie je: scherptediepte kun je sturen. Maar dan moet je wel weten waar je op moet letten.
Wat beïnvloedt je scherptediepte het meest?
Als je weet welke variabelen de scherptediepte beïnvloeden, kun je ze creatief inzetten.
- Een klein f-getal – bijvoorbeeld f/2.8 – geeft je minder scherptediepte en leidt tot een zachte achtergrond
- Een groot f-getal – bijvoorbeeld f/11 – levert meer scherptediepte op
- Hoe dichter je op je onderwerp zit en dus hoe korter de scherpstelafstand is, hoe kleiner je scherptediepte
- En Hoe langer je brandpuntsafstand, hoe kleiner je scherptediepte
Voorkom deze veelgemaakte fouten
Ook als je de bovenstaande tips kent, blijft het belangrijk om scherp te blijven. Zorg dat je je camera goed kent en weet welke instellingen je moet aanpassen. Vertrouw niet blind op algemene regels en de dingen die je standaard leert. Maar pas je instellingen aan op wat de situatie vraagt. Zo voorkom je veelgemaakte fouten:
- Alles op f/16 fotograferen, in de hoop dat het wel scherp zal zijn en dan last hebben van diffractie
- Vergeten scherp te stellen op het juiste punt – bij landschappen zou dat vaak op 1/3e van de voorgrond zijn terwijl dit vrijwel nooit klopt
- Te dicht op je onderwerp zitten, met onscherpte als gevolg
Hoe krijg je meer controle?
Maar er is een manier om ervoor te zorgen dat je meer controle krijgt. Ga daarbij als volgt te werk:
- Denk vóór het maken van je foto: wat moet scherp zijn?
- Kies je diafragma op basis van dat doel
- Houd rekening met afstand en lenskeuze
- Stel bewust scherp – niet zomaar in het midden
- En indien mogelijk gebruik je een statief
Werk je met een systeemcamera met focus peaking? Zet die aan. Of gebruik live view met vergroting om nauwkeurig scherp te stellen.
Scherptediepte samengevat
Scherptediepte bepaalt welk deel van je foto scherp is en welk deel vervaagt. Je hebt er invloed op via je diafragma, de afstand tot je onderwerp en het objectief dat je gebruikt. Door vooraf te bedenken wat je scherp wilt hebben, kun je bewuste keuzes maken. Let op je instellingen, stel bewust scherp en oefen regelmatig. Zo krijg je steeds meer controle over je foto’s – en dus ook meer voldoening van je fotografie.
Oefenen in de praktijk
Scherptediepte is een onderwerp dat pas echt duidelijk wordt als je ermee oefent. Tijdens onze workshops laten we je zien wat er gebeurt als je met diafragma, afstand en lens speelt. Je merkt direct het verschil – en leert waar je op moet letten.
Bekijk bijvoorbeeld de workshop landschapsfotografie in Zuid-Limburg als je scherptediepte echt onder de knie wilt krijgen.
Of kies een ander onderwerp waarin je beter wilt worden. Je vindt ons volledige aanbod in de workshopagenda.
workshops
Wil je meer leren en je vaardigheden verbeteren? Opnieuw geïnspireerd raken door fotografie? Kom dan naar onze praktische workshops.
Yvonne en Frank verzorgen alle workshops persoonlijk en brengen samen meer dan 25 jaar ervaring mee in het geven van fotografietrainingen. Met hun enthousiasme, praktische aanpak en oog voor detail maken ze van elke workshop een inspirerende én leerzame belevenis.
Samengevat:
✅ Persoonlijke 1-op-1 begeleiding op locatie
✅ maximaal 6 deelnemers per begeleidend fotograaf
✅ Veel praktische tips en adviezen tijdens de workshop
✅ Feedback op je foto’s tijdens de workshop
✅ Samen fotograferen en dé foto maken
✅ Gratis koffie of thee bij aankomst
✅ Een handige gids in het thema van de workshop
✅Twee uitdagende opdrachten voor na de workshop
OVER BETERE LANDSCHAPSFOTO
Ontdek Betere Landschapsfoto – Jouw Gids in Fotografie
Wij zijn Frank en Yvonne, de gezichten achter Betere Landschapsfoto. Met passie en enthousiasme helpen we fotografen – van beginner tot gevorderd – om het maximale uit hun fotografie te halen. We delen niet alleen onze kennis en ervaring, maar inspireren jou om de schoonheid van landschappen vast te leggen. Of je nu houdt van macrofotografie, landschapsfotografie of kustfotografie, wij begeleiden je met persoonlijke aandacht.
Workshops, Cursussen en Meer
We bieden een gevarieerd aanbod aan workshops, cursussen en persoonlijke coaching op unieke locaties in Nederland, België en Noord-Frankrijk. Samen ontdekken we de mooiste plekken en leren we je creatieve technieken waarmee je sfeervolle foto’s maakt. We gaven al samen al meer dan 350 workshops aan fotografen in binnen- en buitenland. Én we geven alle workshops zelf.
Jouw Groei als Fotograaf Staat Centraal
Grote en kleine landschappen inspireren ons, en we laten je zien hoe je deze op jouw manier kunt vastleggen. Met onze begeleiding ontdek je nieuwe technieken, ontwikkel je een eigen stijl en maak je beelden waar je trots op kunt zijn.
Wat We Voor Jou Kunnen Betekenen
Blijf Op de Hoogte: Schrijf je in voor onze periodieke mail vol tips, inspiratie en exclusieve aanbiedingen.
Vragen? Stel ze eenvoudig in de reacties onder de blogs of neem via de mail contact met ons op, we helpen je graag verder.
Meer Weten? Bezoek onze workshoppagina voor alle informatie over ons aanbod.
Gratis E-Book: Download “Betere foto’s in 9 simpele stappen“ en ontdek praktische tips om direct toe te passen.
Inspiratie Zoeken? Bekijk onze foto’s op Werk aan de muur en laat je verrassen.
Geef een reactie