Filters zijn in de natuurfotografie bijna net zo onmisbaar als een statief. Ze lijken soms mysterieus of ingewikkeld, maar met een beetje uitleg worden ze vooral heel handig. In dit blog bespreken we de drie meest gebruikte filters in landschaps- en macrofotografie: het polarisatiefilter, het grijsverloopfilter en het ND-filter.
Dit is het tweede blog in onze serie ‘Meer uit je camera halen’. In het vorige deel bespraken we de belichtingsdriehoek: het samenspel van diafragma, sluitertijd en ISO. Nu duiken we in de wereld van filters.
Vaak worden filters vooral geassocieerd met lange sluitertijden, maar ze bieden veel meer dan dat. Ze geven je als fotograaf extra controle, al op het moment dat je de foto maakt. Zo maak je bewuster keuzes en werk je toe naar een beter eindresultaat, nog vóórdat je Lightroom of Photoshop hebt geopend.
Waarom zou je met filters fotograferen?
Filters helpen je om het beeld al in de camera te verbeteren. Je gebruikt de filters om reflecties te verminderen, contrasten te verkleinen of langere sluitertijden mogelijk te maken. Ze geven je controle over licht en sfeer. Welk filter je kiest, hangt af van wat je wilt beïnvloeden: licht, contrast, kleur of beweging.
Wat is de functie van de filters?
Polarisatiefilter – Voor contrast en kleur
Dit filter draait letterlijk voor je lens en zorgt ervoor dat reflecties in water of op bladeren worden verminderd. Hierdoor worden de kleuren iets intenser weergegeven. Zo kan de lucht dieper blauw worden weergegeven of krijgen bladeren meer kleur. Bij verminderde reflecties wordt de foto iets helderder en rustiger.
Het effect van het filter is afhankelijk van de stand ten opzichte van de zon, de brandpuntafstand waarmee je fotografeert en de sterkte van het filter zelf.
Grijsverloopfilter – Voor uitgebalanceerde luchten
In veel landschapsfoto’s is de lucht veel lichter dan de voorgrond. De voorgrond wordt dan vrij donker weergegeven en de lucht heel licht. In beide delen van de foto gaat kleur en detail verloren.
Een grijsverloopfilter helpt om het contrast tussen lucht en land kleiner te maken. Je schuift het donkere deel van het filter voor de lucht, zodat je meer details behoudt zonder dat de onderkant van je beeld te donker wordt.
Grijsverloopfilters zijn er in verschillende sterktes en overgangen (zacht, medium of hard). Onze voorkeur gaat uit naar filters met een hard verloop. Ook als het landschap of bijvoorbeeld gebouwen gedeeltelijk boven de horizon uitsteken. Immers, je gebruikt dit filter om de lucht te corrigeren.
Filters met een medium of zacht verloop werken vaak onvoldoende omdat ze de lagere gedeeltes van de lucht – dus daar waar het landschap niet of nauwelijks boven de horizon uitkomt – onvoldoende afdekken. Het gevolg is dat de lucht in dat deel van de foto nog steeds te licht blijft en afleidt van het geheel. Bovendien kan het contrast tussen lucht en voorgrond onnatuurlijk aanvoelen, waardoor je meer tijd kwijt bent aan correcties in de nabewerking én het contrast alsnog te groot is.
ND-filter (grijsfilter) – Voor lange sluitertijden
Wil je stromend water vloeiend vastleggen of bewegende wolken tot strepen maken? Dan heb je een ND-filter nodig. Een ND-filter wordt ook wel grijsfilter genoemd. Dit filter vermindert de hoeveelheid licht die binnenkomt, zodat je sluitertijd flink verlengd kan worden.
ND-filters zijn er in verschillende sterktes, van licht tot bijna zwart. Een 10-stops ND-filter wordt vaak gebruikt om midden op de dag een sluitertijd van enkele seconden of zelfs minuten mogelijk te maken. Dit is wellicht het populairste grijsfilter. In de praktijk fotograferen wij meestal met een 6 stops of 3 stops filter.
Wanneer gebruik je welk filter?
Wanneer gebruik je een filter?
- Polarisatiefilter: bij het verminderen van reflecties
- Grijsverloopfilter: bij grote contrasten tussen lucht en land
- ND-filter: als je beweging vloeiend wilt weergeven, bijvoorbeeld van water, wolken en mensen
Wat gaat er vaak mis?
In de praktijk zien we regelmatig dat filters niet optimaal worden ingezet. Dat is jammer, want het kan leiden tot teleurstellende resultaten – terwijl het niet aan de filter zelf ligt, maar aan het gebruik ervan. Als je weet waarvoor een filter bedoeld is en ermee oefent, merk je al snel hoeveel verschil het kan maken. Vooral het polarisatiefilter en het grijsverloopfilter vereisen wat ervaring om goed te gebruiken, maar zodra je het effect met eigen ogen ziet, wil je eigenlijk niet meer zonder. Het ND-filter (grijsfilter) is anders: dat gebruik je vooral voor creatieve effecten met beweging. Dat spreekt je aan – of niet. Maar welke fouten worden nu het vaakst gemaakt?
- Het polarisatiefilter en grijs verloopfilter zijn onjuist geplaatst
- Je gebruikt te sterke filters waardoor de foto’s te donker worden
- Je gebruikt geen of een onstabiel statief bij lange sluitertijden
- Je vergeet dat het polarisatiefilter invloed heeft op je belichting
Je lees hier meer over in het blog ‘Voorkom fouten bij lange sluitertijdenfotografie‘ en ‘Fotograferen met filters‘.
Conclusie
Filters lijken in eerste instantie misschien wat technisch of overweldigend, maar wie de moeite neemt om ermee te oefenen, zal al snel ontdekken hoeveel ze kunnen toevoegen aan je foto’s. Elk filter heeft zijn eigen functie: het polarisatiefilter helpt bij kleur en contrast, het grijsverloopfilter zorgt voor balans tussen lucht en land, en het ND-filter maakt creatieve sluitertijden mogelijk. Door deze filters op het juiste moment en op de juiste manier toe te passen, verbeter je je foto’s al in de camera – met minder nabewerking en meer controle over het eindresultaat. Net als een goed statief zijn filters in de natuurfotografie eigenlijk onmisbaar. Oefen ermee, ervaar het verschil, en je wilt ze nooit meer thuislaten.
Wil je er dieper induiken? Bekijk ons e-book Fotograferen met filters en lange sluitertijden – boordevol tips, voorbeelden en praktische uitleg.
Liever oefenen in de praktijk? Doe mee met de workshop natuurfotografie met lange sluitertijden of masterclass aan de kust. We laten het zien op locatie en je kunt het zelf ervaren. Ook krijg je persoonlijke begeleiding bij het kiezen van de juiste sterkte en het goed plaatsen van je filter.
workshops
Wil je meer leren en je vaardigheden verbeteren? Opnieuw geïnspireerd raken door fotografie? Kom dan naar onze praktische workshops.
Yvonne en Frank verzorgen alle workshops persoonlijk en brengen samen meer dan 25 jaar ervaring mee in het geven van fotografietrainingen. Met hun enthousiasme, praktische aanpak en oog voor detail maken ze van elke workshop een inspirerende én leerzame belevenis.
Samengevat:
✅ Persoonlijke 1-op-1 begeleiding op locatie
✅ maximaal 6 deelnemers per begeleidend fotograaf
✅ Veel praktische tips en adviezen tijdens de workshop
✅ Feedback op je foto’s tijdens de workshop
✅ Samen fotograferen en dé foto maken
✅ Gratis koffie of thee bij aankomst
✅ Een handige gids in het thema van de workshop
✅Twee uitdagende opdrachten voor na de workshop
OVER BETERE LANDSCHAPSFOTO
Ontdek Betere Landschapsfoto – Jouw Gids in Fotografie
Wij zijn Frank en Yvonne, de gezichten achter Betere Landschapsfoto. Met passie en enthousiasme helpen we fotografen – van beginner tot gevorderd – om het maximale uit hun fotografie te halen. We delen niet alleen onze kennis en ervaring, maar inspireren jou om de schoonheid van landschappen vast te leggen. Of je nu houdt van macrofotografie, landschapsfotografie of kustfotografie, wij begeleiden je met persoonlijke aandacht.
Workshops, Cursussen en Meer
We bieden een gevarieerd aanbod aan workshops, cursussen en persoonlijke coaching op unieke locaties in Nederland, België en Noord-Frankrijk. Samen ontdekken we de mooiste plekken en leren we je creatieve technieken waarmee je sfeervolle foto’s maakt. We gaven al samen al meer dan 350 workshops aan fotografen in binnen- en buitenland. Én we geven alle workshops zelf.
Jouw Groei als Fotograaf Staat Centraal
Grote en kleine landschappen inspireren ons, en we laten je zien hoe je deze op jouw manier kunt vastleggen. Met onze begeleiding ontdek je nieuwe technieken, ontwikkel je een eigen stijl en maak je beelden waar je trots op kunt zijn.
Wat We Voor Jou Kunnen Betekenen
Blijf Op de Hoogte: Schrijf je in voor onze periodieke mail vol tips, inspiratie en exclusieve aanbiedingen.
Vragen? Stel ze eenvoudig in de reacties onder de blogs of neem via de mail contact met ons op, we helpen je graag verder.
Meer Weten? Bezoek onze workshoppagina voor alle informatie over ons aanbod.
Gratis E-Book: Download “Betere foto’s in 9 simpele stappen“ en ontdek praktische tips om direct toe te passen.
Inspiratie Zoeken? Bekijk onze foto’s op Werk aan de muur en laat je verrassen.
Geef een reactie