De ultieme handleiding voor het fotograferen van star trails: stappen, tips en nabewerking
Star trails zijn een indrukwekkend fenomeen in de astrofotografie. Deze magische beelden tonen de beweging van de sterren als cirkelvormige lijnen, veroorzaakt door de rotatie van de aarde. Star trails voegen dynamiek toe aan je nachtfotografie en laten de oneindigheid van het universum op een bijzondere manier zien. In deze gids leer je alles wat je moet weten om zelf star trails te fotograferen, van voorbereiding tot nabewerking.
Fotograferen van sterren, ook wel astrofotografie genoemd, is een kunst die zowel technische kennis als creativiteit vereist. Het draait niet alleen om het vastleggen van sterren aan de nachtelijke hemel, maar ook om het begrijpen van hoe licht en beweging samenkomen in een beeld. Door te spelen met belichting, instellingen en compositie kun je de sterrenhemel op talloze manieren vastleggen.
Of je nu kiest voor een beeld vol met sprankelende sterren of dynamische star trails, het draait allemaal om geduld en voorbereiding. Het fotograferen van sterren is bovendien een manier om de natuur op haar meest pure en stille momenten te ervaren. Het bied je de kans om niet alleen foto’s te maken, maar ook om een diepe verbinding te voelen met de ruimte boven ons. Star trails vormen hierin een unieke dimensie; ze tillen de magie van astrofotografie naar een hoger niveau door tijd en beweging – als eindresultaat – in één frame vast te leggen.
Wat zijn star trails?
Star trails zijn de zichtbare banen die sterren maken wanneer je ze vastlegt met een lange sluitertijd. Terwijl de aarde draait, lijken de sterren zich aan de hemel te verplaatsen. Deze beweging wordt vastgelegd als lijnen wanneer je je camera gedurende een langere periode naar de hemel richt. Het resultaat is een dynamische weergave van de aardse rotatie, waarbij de lengte en vorm van de trails afhangen van de duur van je opname en de richting waarin je fotografeert.
Voorbereiding: locatie, timing en uitrusting
Locatie
Kies een locatie met minimale lichtvervuiling. Gebruik hulpmiddelen zoals Light Pollution Map of Dark Site Finder om donkere plekken te vinden. Een open gebied met een duidelijke zichtlijn naar de sterrenhemel is ideaal. Probeer ook een interessante voorgrond te vinden, zoals een boom, berg of gebouw, om je foto meer diepte en context te geven.
Heldere, onbewolkte nachten zijn essentieel. Controleer de weersvoorspelling en kies een nacht zonder maanlicht om de sterren beter zichtbaar te maken. In Nederland en België zijn winterse nachten vaak het meest geschikt vanwege de langere donkere uren.
Uitrusting
Je hebt geen speciale apparatuur nodig om een star trail vast te leggen. Een mirrorless of spiegelreflexcamera waarop je de sluitertijd zelf kunt instellen is al voldoende. Een groothoekobjectief met een diafragma groter dan f2.8 helpt je bij het relatief laag houden van de ISO-waarde. Verder heb je een stabiel statief nodig.
Een afstandsbediening is niet nodig. Je camera heeft wel de functie nodig dat je met een interval achter elkaar opnames kunt maken. Dat is een variant op een ingebouwde timer. Deze ‘intervalmeter’ kun je instellen. Zo kun je het aantal beelden dat je wilt maken en de interval waarmee dat gebeurt instellen. Beide zijn cruciaal voor het maken van een star trail.
Hoe fotografeer je star trails?
Naast het bepalen van de compositie zijn de camera-instellingen belangrijk. Maar je hebt een voordeel. Omdat je de sterren in een cirkelbeweging gaat weergeven hoeven de sluitertijden niet zo kort te zijn dat sterren als scherpe punten worden weergegeven.
Natuurlijk dien je nauwkeurig scherp te stellen. Maar de sterren mogen als streepjes worden weergegeven. Je kunt dus met langere sluitertijden fotograferen
Foto’s maken
Maak niet één enkele lange belichting, maar een reeks van meerdere foto’s. Dit voorkomt overbelichting en vermindert ruis. Gebruik een timer – bij voorkeur de timer in je camera – om continu foto’s te maken met een interval van enkele seconden tussen de opnames. En daar gaat het vaak mis. Ga na of je op je camera het aantal seconden tussen het begin van twee opnames moet instellen. Of dat je het aantal seconden tussen het einde van een opname en het begin van de volgende opname instelt. Want als het interval te kort is, wordt de gemaakte foto waarschijnlijk niet opgeslagen en mis je veel foto’s die uiteindelijk samen de star trail laten zien.
Hoeveel foto’s heb je nodig?
Het aantal foto’s hangt af van de lengte van de star trail die je wilt vastleggen. De totale opnametijd is minimaal 90 minuten en bij voorkeur zelfs 180 minuten of langer. Want meer foto’s zorgen ervoor dat je meer aaneengesloten star trails vastlegt.
En het kan voorkomen dat je één of enkele foto’s niet kunt gebruiken omdat er bijvoorbeeld een auto voorbij komt rijden. Het -extra – kunstlicht kan die foto onbruikbaar maken.
Je hebt dus veel foto’s nodig. We geven je een voorbeeld. Bij een totale belichtingstijd van 180 minuten en een sluitertijd van 20 seconden heb je 540 foto’s nodig.
Nabewerking: samenvoegen van star trails
Als je de foto’s hebt gemaakt importeer je de foto’s. Als je instellingen correct waren zul je maar weinig aan nabewerking hoeven te doen. Bedenk dat je in dit voorbeeld 540 foto’s maakt. Als je die één voor één wilt bewerken komt er geen einde aan.
Nadat je de foto’s hebt bewerkt exporteer je ze allemaal. In programma’s zoals StarStax en Sequator voeg je de foto’s vervolgens samen tot één geheel.
Daarna kun je de samengestelde foto’s opnieuw importeren en met de laatste bewerkingen finetunen.
Je merkt dat het maken van een star trail veel tijd, geduld en ervaring vraagt. Wellicht zal je eerste poging niet het gewenste resultaat opleveren. Ga na wat er is misgegaan. Je zult merken dat je snel tot een beter resultaat zult komen. Een resultaat dat je veel voldoening zal geven.
Een startrail is altijd een beeld dat uit meerdere foto’s is samengesteld. In dit geval bestaat de star trail uit ‘maar’ 120 foto’s. Het was namelijk erg koud. Voor de voorgrond is 1 beeld gekozen dat direct voordat de star trail werd vastgelegd is geschoten. De startrail is in Starstax samengesteld.
Tijdens het fotograferen kwamen veel wolken voorbij drijven. Je ziet dat vooral rechts onder in de foto. In het midden bovenin zie je de Poolster die in het noorden staat.
Meer lezen over avondfotografie
Wil je meer weten over avondfotografie en nachtfotografie? Lees dan de volgende blogs eens:
Het fotograferen van star trails is een creatieve en lonende tak van astrofotografie. Met de juiste voorbereiding, techniek en geduld kun je prachtige beelden maken die de beweging van de sterren prachtig vastleggen. Door meerdere foto’s te combineren en zorgvuldig na te bewerken, creëer je een dynamisch beeld dat de tijd vastlegt in één foto. Dus pak je camera, zoek een donkere locatie, en laat je betoveren door de magie van star trails. Veel plezier en succes met fotograferen.
workshops
Wil je meer leren en je vaardigheden verbeteren? Opnieuw geïnspireerd raken door fotografie? Kom dan naar onze praktische workshops.
Yvonne en Frank verzorgen alle workshops persoonlijk en brengen samen meer dan 25 jaar ervaring mee in het geven van fotografietrainingen. Met hun enthousiasme, praktische aanpak en oog voor detail maken ze van elke workshop een inspirerende én leerzame belevenis.
✅ Persoonlijke 1-op-1 begeleiding op locatie ✅ maximaal 6 deelnemers per begeleidend fotograaf ✅ Veel praktische tips en adviezen tijdens de workshop ✅ Feedback op je foto’s tijdens de workshop ✅ Samen fotograferen en dé foto maken ✅ Gratis koffie of thee bij aankomst ✅ Een handige gids in het thema van de workshop ✅Twee uitdagende opdrachten voor na de workshop
OVER BETERE LANDSCHAPSFOTO
Ontdek Betere Landschapsfoto – Jouw Gids in Fotografie
Wij zijn Frank en Yvonne, de gezichten achter Betere Landschapsfoto. Met passie en enthousiasme helpen we fotografen – van beginner tot gevorderd – om het maximale uit hun fotografie te halen. We delen niet alleen onze kennis en ervaring, maar inspireren jou om de schoonheid van landschappen vast te leggen. Of je nu houdt van macrofotografie, landschapsfotografie of kustfotografie, wij begeleiden je met persoonlijke aandacht.
Workshops, Cursussen en Meer
We bieden een gevarieerd aanbod aan workshops, cursussen en persoonlijke coaching op unieke locaties in Nederland, België en Noord-Frankrijk. Samen ontdekken we de mooiste plekken en leren we je creatieve technieken waarmee je sfeervolle foto’s maakt. We gaven al samen al meer dan 350 workshops aan fotografen in binnen- en buitenland. Én we geven alle workshops zelf.
Jouw Groei als Fotograaf Staat Centraal
Grote en kleine landschappen inspireren ons, en we laten je zien hoe je deze op jouw manier kunt vastleggen. Met onze begeleiding ontdek je nieuwe technieken, ontwikkel je een eigen stijl en maak je beelden waar je trots op kunt zijn.
Wat We Voor Jou Kunnen Betekenen
Blijf Op de Hoogte: Schrijf je in voor onze periodieke mail vol tips, inspiratie en exclusieve aanbiedingen.
Vragen? Stel ze eenvoudig in de reacties onder de blogs of neem via de mail contact met ons op, we helpen je graag verder.
Meer Weten? Bezoek onze workshoppagina voor alle informatie over ons aanbod.
Geef een reactie