Belangrijke basis van Photoshop Lightroom

Adobe Photoshop Lightroom is een compleet fotobewerkingsprogramma. Het pakket is de afgelopen jaren flink uitgebreid en kent enorm veel mogelijkheden. Lightroom is zeer geschikt voor het rubriceren van foto’s én het bewerken van de foto’s. Daarom werken zo veel hobbyfotografen en professionele fotografen met dit pakket. In dit artikel starten we met 11 essentiële tips voor de Module Bibliotheek.

In klassikale cursussen wordt hier zelden zo uitgebreid bij stil gestaan. Het is immers niet hip om het over de ‘boekenkast’ en ‘kaartenbak’ die achter Lightroom zit te hebben. Het is wel de belangrijke basis.

Deze achtergrond is van belang om een goede start met Lightroom te maken. Het draagt er ook aan bij dat je Lightroom leert begrijpen. En als die basis staat, kun je lekker met je foto’s in Lightroom aan de slag en ze verbeteren. Laten we snel beginnen.


Tip 1: Maak een catalogus in lightroom

een catalogus aanmaken in adobe photoshop lightroom

Als eerste maak je een catalogus aan in Lightroom. Geef deze catalogus een logische naam en sla deze op. Doe dat op een plek op de harde schijf die voor jou logisch is. Als je supersnel wil werken heb je een aparte SSD-schijf voor je catalogus en de Lightroomapplicatie.


Tip 2: Leg een mappenstructuur aan

Het mooie is dat iedere structuur die je aanlegt goed is. Lightroom kan ze allemaal aan. Je kunt dus met een structuur werken die jij begrijpt. Als je nog nooit met Lightroom hebt gewerkt en een voor jou logische structuur hebt, kun je gerust zijn. Ook die structuur past in Lightroom. Let er wel op dat je er ook consequent mee werkt. We geven je een aantal voorbeelden.

Begin in ieder geval met een map die je ‘Foto’s noemt. Dat is ook handig voor als je een backup van je foto’s wil maken. Het aantal onderliggende submappen kan zo groot of klein zijn als jij wil. Je kunt de foto’s op verschillende manieren in de boekenkast van Lightroom opslaan. Het kan bijvoorbeeld op datum, op plaats en op een combinatie van plaats en datum.

Mappenstructuur op datum

mappenstructuur aanmaken op datum in lightroom

Je kunt je foto’s op datum importeren. Hiervoor maak je steeds een map op datum aan. Je krijgt dan een duidelijk overzicht met allemaal datum-mappen onder elkaar. Het voordeel is dat je kunt zien op welke datum je hebt gefotografeerd. Als een nieuw jaar begint kun je een nieuwe map aanmaken of de al bestaande map gebruiken. Wat er op de foto’s staat weet je nog niet. Het is dan heel belangrijk dat je de juiste trefwoorden toevoegt, want je wil foto’s wel snel kunnen terugvinden.

Mappenstructuur op plaats

mappenstructuur aanmaken in lightroom

Dit is een variant van het importeren op datum. Alleen maak je in Lightroom mappen op plaats aan. Je weet direct waar je hebt gefotografeerd en krijgt al een hint over waar de foto’s over gaan. Wanneer je hebt gefotografeerd en wat er precies op de foto’s staat weet je nog niet.

Mappenstructuur op plaats én datum

Photoshop inrichten en mappen aanmaken

Deze manier gebruiken wij zelf. Regelmatig keren we terug naar voor ons fotogenieke plaatsen en fotograferen er door de jaren heen. Daarom hebben wij gekozen voor een mappenstructuur op geografische indeling. En per plaats maken we dan een of meerdere submappen waar de datum in staat. Vervolgens voegen we trefwoorden toe.

Naast deze drie voorbeelden kun je iedere andere indeling bedenken. Iedere manier is goed, kies er één die goed voor jou werkt en werk er vervolgens consequent mee. Dat is misschien nog wel de belangrijkste tip: werk consequent en je zult nooit meer een foto kwijt raken.


Tip 3: Maak één catalogus aan in Lightroom

Sommige fotografen kiezen ervoor om per onderwerp of per jaar een catalogus aan te maken. De reden hiervoor is vaak dat ze enorm veel foto’s maken in een periode van een jaar of over één onderwerp. Als ze die foto’s allemaal in Lightroom importeren en van trefwoorden voorzien wordt hun computer traag. Ze knippen daarom hun catalogus op.

Meerdere catalogi is niet handig vinden we. Als je foto’s terug wil zoeken, en niet precies weet waar je moet zoeken, kan het even duren voordat je de juiste foto’s in Lightroom hebt terug gevonden. Lightroom kan namelijk maar met één catalogus tegelijkertijd werken. Logisch toch. Voor ons is één catalogus handig. We zijn regelmatig op zoek naar foto’s voor bijvoorbeeld een expositie, fotowedstrijd, beurs, boek of een bepaalde locatie of periode. Het is dan heel handig dat je maar één catalogus hebt. Om te voorkomen dat de computer vertraagt door een overvolle catalogus waarin moet worden gezocht, verwijder ik regelmatig foto’s waar ik niets mee doe. Meer dan 80% van de foto’s die ik maak wordt al snel verwijderd.


Tip 4: Maak regelmatig een backup

Naast de foto’s maak je ook regelmatig een backup van je catalogus in Lightroom. Hoe vaak je dat doet kun je instellen. Instellen doe je als volgt:

  • Als je Lightroom wil afsluiten vraagt het programma of je een backup wil maken.
  • Uitstellen is wat ons betreft geen optie. In Lightroom heet dat ‘Deze keer overslaan’.
  • Je kunt in hetzelfde scherm kiezen in welke map de backup catalogus moet komen te staan. Kies dan in ieder geval voor een andere schijf dan waar de originele catalogus staat. De reden hiervoor is dat de catalogus één van de belangrijkste bestanden is die je hebt. In dit bestand zitten alle bewerkingen opgeslagen waar jij vele uren tijd in hebt gestoken. Dat bestand wil je niet kwijt raken. De catalogus kan corrupt raken of je harde schijf stuk kan gaan. Ik heb het allebei meegemaakt en werd er niet blij van. Gelukkig was een backup voor handen en gingen alleen de meest recente aanpassingen verloren. De schade is dan zeer beperkt.

Maak meerdere backups van je adobe photoshop lightroom bestanden

Eén backup van je dierbare herinneringen is misschien wat weinig. Zorg ervoor dat je verschillende backups hebt. Dus van je foto’s en je catalogus.

  • Die verschillende backups bewaar je op verschillende plaatsen, in ieder geval niet op dezelfde harde schijf. Één backup kun je thuis bewaren.
  • Bij voorkeur sla je nog een tweede fysieke backup buitenshuis bij familie of vrienden op.
  • Een backup in de cloud maken kan natuurlijk ook. Kies dan in ieder geval voor een aanbieder die gegarandeerd jouw kostbare data binnen de EU en bij voorkeur in Nederland opslaat.
back ups maken in photoshop lightroom

Tip 5: Over het importeren van foto’s in lightroom

Voordat je importeert, maak je eerst een map aan op de harde schijf van je computer. Kopieer de foto’s van de geheugenkaart uit je camera naar je computer. Mocht er iets mis gaan dan heb je altijd nog het origineel op het geheugenkaartje staan.

We spreken altijd over het importeren van foto’s in Lightroom. De knop heet ook ‘Importeren’. En als je onder andere de trefwoorden hebt toegevoegd, bevestig je nog een keer met de knop ‘Importeren’. Alleen, Lightroom importeert helemaal niets. Wat wel gebeurt is dat Lightroom een denkbeeldige verbinding legt tussen de catalogus en de locatie waar een foto staat. Van deze foto worden onder andere de locatie van de foto, naam van de foto en de EXIF-gegevens vastgelegd. Zelfs zonder dat je trefwoorden hebt toegevoegd is het dan mogelijk om je foto’s aan de hand van de EXIF-gegevens te doorzoeken. Zorg er dus voor dat je je originele foto’s goed bewaart.

Tijdens het importeren kun je al trefwoorden toevoegen. Daarover lees je zo meer. Ook is het mogelijk om al ontwikkelinstellingen aan je foto’s mee te geven. Tijdens het importeren wordt de foto al verbeterd.


Tip 6: Lightroom werkt non-destructief

Een van de vele voordelen van het bewerken van foto’s in Lightroom is dat bewerkingen non-destructief zijn. Lightroom bewerkt de originele foto niet. In de catalogus, en als je wil in een los .xmp-bestand, worden alle ontwikkelinstellingen opgeslagen. Je kunt dus altijd terug naar het originele bestand zoals je dat in Lightroom importeerde. Dit geldt ook als je bijvoorbeeld een kopie van de foto maakt en meerdere exemplaren in Lightroom bewaart. Lightroom zal vanuit het originele bestand werken en jou ‘laten geloven’ dat er meerdere foto’s zijn. Dit spaart schijfruimte en rekenkracht. Als je de foto’s opzoekt via de Verkenner (Windows) of Finder (Apple) zul je overigens een onbewerkte foto blijven zien. Logisch, want de bewerkingen worden elders opgeslagen.


Tip 7: Verplaats foto’s binnen Lightroom

Er is één ding dat je jezelf moet beloven. Als je eenmaal een foto in Lightroom hebt geïmporteerd mag je die foto nooit meer buiten Lightroom om verplaatsen of hernoemen. Je kunt de foto nog wel bewerken maar Lightroom is de verbinding naar het originele bestand kwijt. Dus als je op een later moment de foto bijvoorbeeld wil exporteren of bijvoorbeeld op social media wil publiceren, dan heb je pech. Beter gezegd een probleem. Je mag namelijk op zoek naar de locatie waar de foto staat. Het is vaak lastig om foto’s terug te vinden en het kan lang duren als je niet weet waar je moet zoeken. Dit is misschien de beste tip die je over Lightroom kunt krijgen.


Tip 8: Voeg trefwoorden toe

Voeg trefwoorden aan je foto’s in Lightroom toe. Dat helpt je in de toekomst om snel foto’s terug te vinden. Zorg ervoor dat de trefwoorden beschrijven wat er op de foto te zien is en/of waar de foto is gemaakt. Volgens kenners zou je maar maximaal 200 trefwoorden kunnen onthouden. Wij hebben er enkele honderden meer in gebruik. Dat komt omdat we bijvoorbeeld ook locaties toevoegen. Dat is niet strikt noodzakelijk maar we doen het toch. Meer trefwoorden in Lightroom aan je foto’s toevoegen zorgt ervoor dat je op meer manieren een foto kunt terugvinden.

Welke trefwoorden kun je gebruiken in lightroom

Alle tekst en getallen kun je gebruiken. We geven hieronder een aantal voorbeelden. Het geeft je ook inzicht in de trefwoorden die ik gebruik:

 Locatie: land, provincie, plaats, naam van rivier, berg of gebouw.

  • Tijd: jaartal, maand, jaargetijde/seizoen, zoals zomer of winter
  • Het weer: zonnig, bewolkt, regen, sneeuw, maar ook bijvoorbeeld zonsopkomst of zonsondergang
  • Gebruikte filters: polarisatiefilter, grijsverloop, grijsfilter met de bijbehorende sterktes
  • Onderwerp: bijvoorbeeld kust, bloem, bos, weg, rotsen, bliksem
  • Namen van mensen, soms van straten, gebouwen, musea, festivals, feestdagen of andere gebeurtenissenGebruikte techniek: de camera legt bijvoorbeeld niet vast of een foto met beweging, meervoudige belichting of soft focus is gemaakt. Om te voorkomen dat je duizenden foto’s moet doorzoeken kun je de techniek beschrijven
  • Kleuren: de belangrijkste kleuren in de foto

Dit geeft je een idee van de trefwoorden die je kunt toevoegen. Het is net zo als met de mappenstructuur. Bepaal zelf wat je handig vindt.

De trefwoorden die onder tijd zijn genoemd hoef je niet toe te voegen. Je kunt er in de module Bibliotheek op filteren. Maar soms is het gewoon handiger en sneller om op tekst te zoeken. Lightroom selecteert dan in een handomdraai de juiste foto’s voor jou.

trefwoorden gebruiken in Adobe Photoshop Lightroom

Wanneer voeg je trefwoorden toe

Trefwoorden kun je op verschillende momenten in Lightroom toevoegen. En het kan ook op verschillende manieren.

Tijdens het importeren

trefwoorden importeren bij photoshop lightroom

Het makkelijkste moment is als je foto’s gaat importeren. Let er dan wel op dat de trefwoorden die je dan toevoegt betrekking hebben op alle foto’s die je op dat moment importeert. Als je naar Spanje op vakantie bent geweest kun je dus best het trefwoord Spanje toevoegen. Heb je er maar een paar foto’s van Sevilla tussen zitten, voeg je het trefwoord ‘Sevilla’ later toe omdat niet alle foto’s in Sevilla zijn gemaakt.

Individueel achteraf

Als je de foto’s eenmaal hebt geïmporteerd, kun je trefwoorden aan individuele foto’s toevoegen. Dit kan veel tijd kosten maar het werkt wel nauwkeurig.

Met de spuitbus

Als je meerdere foto’s hebt met hetzelfde onderwerp, bijvoorbeeld Sevilla, kun je de spuitbus activeren en met één muisklik het trefwoord toevoegen. De spuitbus is ideaal voor als je een trefwoord aan een selectie foto’s wil toevoegen. En ook als je een trefwoord aan foto’s wil toevoegen die her en der verspreid staan.

Meer trefwoorden dan noodzakelijk

Ons advies is om meer trefwoorden dan strikt noodzakelijk toe te voegen. Je kunt vandaag de dag heel efficiënt trefwoorden toevoegen maar het is juist belangrijk dat je de foto’s op een later moment nog kunt terugvinden. De efficiënte gedachtegang van nu kun je in de toekomst weer zijn vergeten. Vandaag bedenken hoe je in de toekomst gaat zoeken is nu eenmaal lastig. Wij voegen extra trefwoorden toe omdat dat de zoekmogelijkheden vergroot.


Tip 9: Werk met Vlaggen en Labels

Lightroom biedt je de mogelijkheid om foto’s te classificeren met sterren en labels. Door de cijfers 1, 2, 3 , 4 of 5 in te toetsen ken je een evenredig aantal sterren aan een foto toe. Hetzelfde geldt voor de labels. Je kunt verschillende kleuren toekennen door de cijfers 6, 7, 8 of 9 in te toetsen. Een classificatie of label verwijderen doe je door het cijfer 0 in te toetsen. Maar maak het niet te gek. Want wat bepaalt of een foto 1 of 2 of 2 of 3 sterren krijgt? Of een rood kleurlabel in plaats van een blauw? In het verleden had ik alle classificaties in gebruik. Tot dat het besef doorbrak dat ik niet meer wist waarom een bepaalde foto een aantal sterren of kleurlabel had verdiend. Dan is het echt tijd om eens bij jezelf te rade te gaan en voor eenvoud te kiezen. Ik werk alleen nog maar één en drie sterren. Éen ster voor een foto met potentie die ik wil bewerken en drie sterren voor een foto waar ik zelf trots op ben.

Werk met vlaggen en labels

Tip 10: Foto’s verwijderen uit lightroom

Je kunt niet zomaar foto’s kwijt raken. Daar zul je toch echt een paar stappen in Lightroom voor moeten zetten. Ten eerste markeer je de foto’s met de letter ‘X’. Je ziet dan heel kort de tekst ’Markeren voor verwijderen’ onderaan in beeld verschijnen. De foto wordt dan van een zwart vlaggetje voorzien maar is nog niet verwijderd. Daarvoor ga je naar de menubalk en kies je onder ‘Foto’ voor verwijderen. Verwijder de foto dan niet alleen uit Lightroom maar ook van je harde schijf. Immers, wat doe je nog met een foto als je die toch niet meer in Lightroom wil terugzien? Deze methode ruimt tevens je harde schijf op. Het is helemaal niet zo gek dat je meer dan 80% van je gemaakte foto’s weer verwijdert. Ben ook niet bang dat je per ongeluk een topper verwijdert. Als je zelf tevreden bent over een foto verwijder je die niet. Ben je zelf heel tevreden over bijna alle foto’s die je hebt gemaakt…ben dan nog maar eens heel kritisch.


Tip 11: Foto’s terugvinden in lightroom Photoshop

Het terugzoeken van foto’s in Lightroom kan heel eenvoudig zijn of het is een enorm drama. Als je de foto’s netjes hebt gerubriceerd en van trefwoorden hebt voorzien en niet buiten Lightroom hebt verplaatst, is het terugvinden relatief eenvoudig. In de Module bibliotheek heb je een aantal mogelijkheden. Boven in het scherm kun je bijvoorbeeld zoeken op tekst , kenmerken (sterren en labels) of metagegevens zoals bijvoorbeeld camera informatie of belichting. Met een paar slimme keuzes kom je heel snel bij de foto’s waarnaar je op zoek bent. Ik geef je enkele voorbeelden. Zoeken doe je overigens altijd in de module bibliotheek. Zorg ervoor dat je op de hoofdmap ‘Foto’s gaat staan. En schakel over op rasterweergave. Ga je op een onderliggende submap staan, dan zoekt Lightroom alleen in die submap.

Je bent op zoek naar alle foto’s met één ster

Zoek alle foto's met 1 ster in Lightroom

Kies eerst ‘Kenmerk’.  Vervolgens vul je bij de classificatie één ster in. Lightroom laat je alle foto’s met één ster zien.

Je bent op zoek naar één bepaalde foto

foto's zoeken in photoshop lightroom

Je bent op zoek naar een foto die in een bepaalde periode is gemaakt. Je weet niet meer precies wanneer en waar het was.

Je weet altijd wel iets van deze foto. Bijvoorbeeld het onderwerp dat was afgebeeld. Je weet ook nog in welk jaargetijde de foto is gemaakt. Door die trefwoorden in de typen selecteert Lightroom alle foto’s die daar aan voldoen. Het aantal te doorzoeken foto’s daalt dan flink.

In dit voorbeeld is in het bibliotheekfilter op tekst gezocht. Op basis van de trefwoorden ‘Normandië’ en ‘Zomer’ werd het aantal foto’s beperkt.

Je zoekt alle foto’s die met een bepaalde lens zijn gemaakt

je foto's terugvinden in photoshop lightroom

Je bent op zoek naar alle foto’s die je met je telelens hebt gemaakt in september 2018. Vervolgens wil je de ISO-waarde weten. Je gaat op zoek in de metagegevens. Rechts kies je voor ‘standaard’. Vervolgens ga je op de kolomtitels staan en kun je een keuze maken. Deze keuze sla je vervolgens op. Je kunt zo een aantal slimme queries maken die je helpen bij het snel doorzoeken van je foto’s. Deze manier van zoeken helpt je vooral als je je techniek wil verbeteren. Bekijk de mogelijkheden maar eens. Het zoeken naar foto’s kan nog leuk worden ook.


je foto's terugvinden in photoshop lightroom

In dit voorbeeld was ik op zoek naar foto’s die ik met mijn 70-200mm 2.8 lens heb gemaakt met de basis ISO-waarde van mijn camera, 64. Ik selecteer eerst de lens en daarna pas ik het label in de rechter kolom aan. Hier selecteer ik op ISO-waarde. Je krijgt eerst alle ISO-waardes te zien. Vervolgens selecteer ik ISO 64. Daarna vulde ik bij de tekst nog ‘september’ in. Van ongeveer 28.000 mogelijke foto’s daalde het aantal naar 52. Dat scheelt een hoop zoekwerk.

Op deze manier zul je niet vaak zoeken maar het zal je wel helpen te begrijpen welke techniek je hebt gebruikt om bepaalde foto’s te maken.


De Lightroom expert

Sinds 2011 werk ik met Lightroom en in 2012 ben ik gestart met het geven van cursussen Lightroom. Inmiddels volgden honderden fotografen mijn trainingen.


cursus Photoshop Adobe Lightroom

Ontdek hoe je foto's bewerkt met Lightroom

Wil jij de ins and outs van Lightroom leren kennen? En wil je weten hoe jij je landschapsfoto’s en macrofoto’s kunt verbeteren? Voor meer informatie kijk je naar de Privécursus Lightroom of Groepscursus Lightroom.

Een foto die is bewerkt in Lightroom

Direct in de praktijk fotograferen én aansluitend ontdekken hoe wij foto’s bewerken kan ook. De workshop Fine Art fotografie met Lightroom is dan heel geschikt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *