Fotograferen met lange sluitertijden is populair. We zijn er zelf fan van en zien dat steeds meer natuurfotografen bezig zijn met lange sluitertijden fotografie. In dit artikel lees je wat je nodig hebt én hoe je veel gemaakte fouten voorkomt. Lees onze praktische tips.
Hierover zullen de meningen flink verschillen. Voor de één is dat een sluitertijd van 1 seconde en voor de ander een sluitertijd van 4 minuten. Belangrijker is de juiste sluitertijd. En die is veel moeilijker te bepalen omdat iedereen een eigen smaak en voorkeur heeft.
Ook zal een locatie de compositie mede bepalen en hebben de omstandigheden ter plaatse hun invloed op de sluitertijd die je kiest. Op 1 en dezelfde locatie kun je dus met verschillende sluitertijden fotografen. Dus blijf kijken en blijf creatief. Oefen en experimenteer. Je zult je eigen smaak en voorkeuren ontwikkelen. Maar we helpen je op weg.
Voor lange sluitertijdenfotografie heb je een situatie nodig waarin er weinig licht op de sensor valt. Om je foto ‘goed’ te belichten, heb je dan vanzelf een langere sluitertijd nodig. Je kunt wachten totdat het donker is, maar kunt ook met filters fotograferen. In principe kun je dan op elk moment van de dag met lange sluitertijden fotograferen. We zetten op een rijtje wat je nodig hebt:
Een adapterring zodat je de filterhouder op je objectieven kunt schroeven
Een filterhouder om de filters in te plaatsen
Een polarisatiefilter om schitteringen te verminderen en kleuren en details te versterken
Een grijs verloopfilter om het contrast tussen voorgrond en lucht te verminderen
Eén of meerdere grijsfilters om de sluitertijd te verlengen
Een stabiel statief waarmee je bewegingsonscherpte in water en wind voorkomt.
Eventueel een afstandsbediening
Filterhouder voor een grijsfilter en grijsverloopfilter. Het polarisatiefilter zit er al in.
Voorkom veel gemaakte fouten bij lange sluitertijden fotografie
Tijdens het fotograferen leg je je helemaal toe op de compositie en sfeer in een foto. Er zijn een aantal fouten die vaak worden gemaakt. Thuis blijkt dan dat de foto’s toch niet naar je zin zijn. Natuurlijk zul je oefenen en als je de veel gemaakte fouten die we in dit artikel beschrijven voorkomt, worden je foto’s al snel beter.
Beheers de techniek
Lange sluitertijdfotografie is meer dan simpelweg een filter op je lens schroeven. Omdat je met lange sluitertijden beweging vastlegt die met het blote oog nauwelijks zichtbaar is, zien wij het als een creatieve en expressieve vorm van natuurfotografie. De basis blijft echter hetzelfde: je moet de techniek beheersen en een sterke compositie kunnen opbouwen.
Wanneer je de belichtingsdriehoek begrijpt en deze effectief in de praktijk toepast, wordt het instellen van de juiste sluitertijd een stuk eenvoudiger. Lange sluitertijdfotografie voelt dan minder als een uitdaging en meer als een krachtig hulpmiddel om sfeer en dynamiek in je beelden te brengen. Heb je de techniek nog niet helemaal onder de knie? Neem de tijd om ermee te oefenen. Het is absoluut mogelijk om je foto’s perfect te belichten met de sluitertijd die jij voor ogen hebt, scherp te stellen waar het nodig is en ongewenste bewegingsonscherpte te vermijden.
Voor meer achtergronden kun je ons e-book ‘Fotograferen is een Kunst’ er bij nemen. De techniek komt uitgebreid en op praktische wijze aan de orde.
Goedkope filters van lage kwaliteit gebruiken
Filters zijn er in verschillende prijsklassen. Bij relatief goedkope filters lever je direct kwaliteit in. En dat is zonde, want je hebt waarschijnlijk een flinke investering in je camera en objectieven gedaan. Vaak gaat het om kunststof filters en verlies je details, scherpte en heb je last van een nare kleurzweem. En de filterhouders zijn in de praktijk vaak onpraktisch.
Met NiSi filters heb je daar geen last van. De belangrijkste voordelen van de NiSi filters voor lange sluitertijden fotografie zijn:
True to Life kleuren. De kleuren worden natuurlijk weergegeven. Als er al een kleurzweem is, is die bijna niet te herkennen
Hoge definitie: elk filter bestaat uit een aantal laagjes en toch zie je enorm veel details in de foto’s terug. Details gaan dus bijna niet verloren. Deze filters zijn dan ook uitermate geschikt op de moderne camera’s die veel megapixels hebben
Weinig reflectie. Door de constructie en coating zie je vrijwel geen reflectie als je tegen de zon in fotografeert
Geen vignettering door de filters en filterhouder
De filters zijn erg makkelijk in de filterhouder van NiSi te plaatsen
Kleur en details blijven behouden
Het grijs verloopfilter verkeerd plaatsen
Het grijs verloopfilter heeft aan de bovenzijde een coating. Deze plaats je voor de lucht. Het contrast wordt kleiner en je maakt beter gebruik van het dynamisch bereik van de camera. Wel zul je het filter correct moeten plaatsen bij lange sluitertijden fotografie. In de praktijk zien we vaak dat het filter te hoog of te laag wordt geplaatst. Daarmee verlies je het positieve effect dat dit filter op het contrast heeft.
Plaats je het te hoog, dan valt er alsnog licht onder de coating door. Dat kan voor uitgebeten hooglichten zorgen. Plaats je het filter te laag, dan vormt zich een schaduw over het toch al donkerdere deel van de compositie. Kijk door de zoeker als je het grijs verloopfilter nauwkeurig wilt plaatsen.
Nabewerking schaduwen vergeten
In de praktijk werken we met een grijs verloopfilter met een hard verloop. Zo’n hard verloop filter is in bijna alle gevallen een betere keuze dan een filter met een medium of zacht verloop. Maar vraag je altijd af welk effect je wilt bereiken.
Je wilt een kleiner contrast. Gebruik je een grijs verloopfilter met een zacht(er) verloop, dan verlies je een deel van dit effect. Wij kiezen er liever voor om, zelfs als een deel van het landschap door het gecoate deel van het grijs verloopfilter wordt afgedekt, een hard verloop te gebruiken. Dit filter trekken we zo ver naar beneden dat het de lichte delen in de lucht worden afgedekt. Vervolgens maken we het grijs verloopfilter in Lightroom Classic na en maken de schaduwen lichter. Dit geeft het beste eindresultaat.
Het polarisatiefilter verkeerd plaatsen
Het polarisatiefilter is een rond filter. De coating op dit filter is zo aangebracht dat die als het ware als een luxaflex én in een taartpunt werkt. Hoe je het filter afstelt, heeft dus grote invloed op het effect in de foto. Experimenteer er maar eens mee. Meer informatie staat in het artikel ‘Fotograferen van reflecties’.
Door een verkeerde afstelling zijn de kleuren en details in de voorgrond minder zichtbaar
Laat de sluitertijd niet door het grijsfilter bepalen
Lange sluitertijden fotografie is veel meer dan het fotograferen met een grijsfilter. Immers, je wilt toch niet dat de sluitertijd door een filter wordt bepaald? Natuurlijk kun je niet oneindig filters kopen. Maar bedenk dat het resultaat niet alleen door het filter en de hoeveelheid licht wordt bepaald. Ook de instellingen die je gebruikt hebben hun invloed. Daarom is het zo belangrijk dat je de samenhang van het diafragma, ISO-waarde en sluitertijd begrijpt én creatief kunt toepassen. Let wel, je loopt altijd wel ergens tegen een beperking aan.
Alles wat je over het fotograferen met lange sluitertijden en filters wilt weten
In ‘Fotograferen met lange sluitertijden en filters’ leggen we in detail uit hoe filters werken, wanneer je ze gebruikt en hoe je de filters nauwkeurig plaatst. En nog belangrijker, aan de hand van verschillende voorbeelden krijg je duidelijke uitleg over het fotograferen met lange sluitertijden.
Zonder filter maar met een klein diafragma fotograferen
Als schemert of bijna donker is, kun je ook lange sluitertijden fotografie toepassen zonder dat je filters gebruikt. Standaard je diafragma dichtdraaien naar bijvoorbeeld f22 of f29 vinden we geen optie. Dan treedt diffractie op en verlies je scherpte. Je sluitertijd zal toenemen maar kwalitatief gezien maak je zeker niet je beste foto.
En vergeet niet dat je reflecties niet vermindert en het contrastprobleem zonder een grijs verloopfilter niet oplost.
Beeldstabilisatie vergeten uit te schakelen
Als je met lange sluitertijden fotografeert, zet dan de beeldstabilisatie uit. Hiermee voorkom je al 1 van de oorzaken van bewegingsonscherpte.
Fotograferen met een lichtgewicht statief bij lange sluitertijdenfotografie
Lange sluitertijden fotografie in combinatie met wat meer wind is funest. Je foto’s zullen niet scherp zijn. Vooral aan de kust waait het wat harder dan in het binnenland. Stabiliteit is dan een vereiste.
Yvonne met het Leofoto EF-324C statief
Weinig tot niets door de zoeker of in live view kunnen zien
Wanneer je met filters fotografeert, kan het gebeuren dat je nauwelijks nog iets ziet door de zoeker of live view. Dit maakt het lastig om je compositie goed te bepalen. Gelukkig zijn er een paar eenvoudige oplossingen: verhoog tijdelijk de helderheid van je beeldscherm, open het diafragma, verhoog de ISO-waarde of verwijder de filters kort om je compositie goed te kunnen instellen.
Stel je compositie nooit op gevoel samen, maar neem de tijd om deze zorgvuldig te bepalen. Het zou zonde zijn als je techniek perfect is, maar de compositie achteraf niet naar wens blijkt te zijn. Met een doordachte aanpak zorg je ervoor dat zowel techniek als beeldopbouw bijdragen aan een sterke, impactvolle foto.
Scherpstellen lukt niet
Als je weinig tot niets door de zoeker of in live view kunt zien, heb je ook een grote kans dat je niet kunt scherpstellen. Ga dan op dezelfde manier te werk. En je kunt natuurlijk ook handmatig scherp stellen.
Vergeten de zoeker af te dekken
Als je een spiegelreflex camera hebt en met lange sluitertijdenfotografie aan de slag wilt, dek dan de zoeker af. Er valt altijd wat licht in de camera. Dat kan tot een nare kleurzweem en kortere sluitertijden leiden. Bij een systeemcamera heb je dit probleem niet.
Ruisonderdrukking aan laten staan
Ruisonderdrukking bij lange sluitertijden fotografie is een functie die in de meeste camera’s zit. Tot een jaar of 5-6 geleden had je deze functie ook wel eens nodig. Zeker als je een langere sluitertijd met een hogere ISO-waarde combineerde. Tegenwoordig gaan camera’s veel beter met ruis om en is deze functie wat ons betreft niet meer nodig. Daarbij zul je waarschijnlijk met de basis ISO-waarde van je camera of een ISO-waarde die daar dichtbij ligt, fotograferen.
Bespaar jezelf de tijd die je met ruisonderdrukking verliest en blijf lekker fotograferen en genieten.
Zonder afstandsbediening of timer werken
Door met een afstandsbediening of de timer in je camera te werken, voorkom je weer een manier die tot bewegingsonscherpte leidt. Door de afstandsbediening of timer te gebruiken, raak je de camera niet aan terwijl de foto wordt gemaakt. Zelf gebruiken we de timer.
Sluitertijd 8 seconden
Je camera op manual zetten
Veel fotografen denken dat ze op manual moeten fotograferen als ze met lange sluitertijden fotograferen. Dat is niet zo. Tenminste, er zijn maar weinig situaties waarin het moet, bijvoorbeeld als je op bulb wilt fotograferen omdat de sluitertijd langer wordt dan de software van je camera toestaat. Dat is meestal 30 of 60 seconden.
Op diafragmavoorkeuze kun je perfect uit de voeten. Net zoals bij manual stel je het diafragma voor de scherptediepte in, toch? En begin je met de basis ISO-waarde, toch? Je kunt dan gerust je filters plaatsen en de sluitertijd aflezen. Fotografeer je op manual, dan begint het rekenwerk.
Vaak wordt daar een app voor gebruikt. Dat is goed, maar vergeet dan niet dat je ook je polarisatiefilter en grijs verloopfilter moet meerekenen. Én dat een filter met een bepaalde waarde aan stops meestal niet perfect die waarde heeft.
Als je de belichtingsdriehoek begrijpt, kun je ook met diafragmavoorkeuze de instellingen finetunen. Zelf fotograferen we vrijwel altijd op diafragmavoorkeuze, ongeacht wat we fotograferen en of dat met een hele korte of lange sluitertijd is.
Wil je lange sluitertijden echt onder de knie krijgen? In onze workshop leer je de juiste techniek, filtergebruik en compositie voor sfeervolle, haarscherpe foto’s! Met persoonlijke begeleiding en praktische oefeningen op een inspirerende locatie til je jouw fotografie naar een blijvend hoger niveau.
Gemaakte foto’s niet op scherpte en belichting controleren
En controleer nadat je een foto hebt gemaakt direct je belichting. Zie je uitgebeten hooglichten of is de foto te donker? Pas je instellingen aan en maak de foto opnieuw. Je bent immers op locatie en maakt daar een zo goed mogelijke foto, zodat je zo weinig mogelijk in de nabewerking hoeft te doen. In het artikel ‘Het histogram in natuurfotografie’ lees je hier meer over.
En check of de foto scherp is. Op de meeste camera’s kun je achteraf zien waar je hebt scherp gesteld. Zoom in op die plek en controleer de scherpte.
Conclusie
Lange sluitertijden zijn een krachtig middel om beweging in je foto’s te sturen en een unieke sfeer te creëren. Maar zoals je hebt gezien, kunnen kleine fouten een groot effect hebben op je eindresultaat. Onscherpte door een instabiel statief, over- of onderbelichting door verkeerde instellingen of kleurafwijkingen door goedkope filters – het zijn veelvoorkomende valkuilen die je eenvoudig kunt voorkomen met de juiste kennis en voorbereiding.
Door bewust om te gaan met stabiliteit, belichting en filtergebruik krijg je meer controle over je camera en voorkom je teleurstellingen. Neem de tijd om je instellingen zorgvuldig te controleren, werk met een stevig statief en let op veranderende lichtomstandigheden. Kleine aanpassingen kunnen een wereld van verschil maken en helpen je om het maximale uit je lange sluitertijden te halen.
Daarnaast is experimenteren de sleutel tot succes. Probeer verschillende sluitertijden, wissel van compositie en beoordeel je resultaten kritisch. De perfecte opname ontstaat vaak niet in één keer, maar door te spelen met instellingen en technieken ontdek je wat het beste werkt in verschillende situaties.
Meer lezen over het fotograferen met filters en lange sluitertijden
Wil je meer lezen over het fotograferen met filters en lange sluitertijden? En ontdekken hoe jij de techniek naar je hand zet om mooiere foto’s te maken? Lees dan de volgende blogs:
Wil je meer leren en je vaardigheden verbeteren? Opnieuw geïnspireerd raken door fotografie? Kom dan naar onze praktische workshops.
Yvonne en Frank verzorgen alle workshops persoonlijk en brengen samen meer dan 25 jaar ervaring mee in het geven van fotografietrainingen. Met hun enthousiasme, praktische aanpak en oog voor detail maken ze van elke workshop een inspirerende én leerzame belevenis.
✅ Persoonlijke 1-op-1 begeleiding op locatie ✅ maximaal 6 deelnemers per begeleidend fotograaf ✅ Veel praktische tips en adviezen tijdens de workshop ✅ Feedback op je foto’s tijdens de workshop ✅ Samen fotograferen en dé foto maken ✅ Gratis koffie of thee bij aankomst ✅ Een handige gids in het thema van de workshop ✅Twee uitdagende opdrachten voor na de workshop
OVER BETERE LANDSCHAPSFOTO
Ontdek Betere Landschapsfoto – Jouw Gids in Fotografie
Wij zijn Frank en Yvonne, de gezichten achter Betere Landschapsfoto. Met passie en enthousiasme helpen we fotografen – van beginner tot gevorderd – om het maximale uit hun fotografie te halen. We delen niet alleen onze kennis en ervaring, maar inspireren jou om de schoonheid van landschappen vast te leggen. Of je nu houdt van macrofotografie, landschapsfotografie of kustfotografie, wij begeleiden je met persoonlijke aandacht.
Workshops, Cursussen en Meer
We bieden een gevarieerd aanbod aan workshops, cursussen en persoonlijke coaching op unieke locaties in Nederland, België en Noord-Frankrijk. Samen ontdekken we de mooiste plekken en leren we je creatieve technieken waarmee je sfeervolle foto’s maakt. We gaven al samen al meer dan 350 workshops aan fotografen in binnen- en buitenland. Én we geven alle workshops zelf.
Jouw Groei als Fotograaf Staat Centraal
Grote en kleine landschappen inspireren ons, en we laten je zien hoe je deze op jouw manier kunt vastleggen. Met onze begeleiding ontdek je nieuwe technieken, ontwikkel je een eigen stijl en maak je beelden waar je trots op kunt zijn.
Wat We Voor Jou Kunnen Betekenen
Blijf Op de Hoogte: Schrijf je in voor onze periodieke mail vol tips, inspiratie en exclusieve aanbiedingen.
Vragen? Stel ze eenvoudig in de reacties onder de blogs of neem via de mail contact met ons op, we helpen je graag verder.
Meer Weten? Bezoek onze workshoppagina voor alle informatie over ons aanbod.
Nadat we een foto hebben gemaakt doen we altijd een check op het histogram en eventuele uitgebeten hooglichten. Dat helpt ons bij het maken van een ’technisch gezien correcte’ foto.
Ziet er fantastisch uit. Nodigt uit om verder te kijken.
Dankjewel Janneke, veel plezier met lezen en fotograferen.
Altijd weer leuk en leerzaam om dit fotografie blog te lezen. Het histogram…een tip die ik nog steeds eens goed ter harte moet nemen 😉
Hoi Paul,
Nadat we een foto hebben gemaakt doen we altijd een check op het histogram en eventuele uitgebeten hooglichten. Dat helpt ons bij het maken van een ’technisch gezien correcte’ foto.