Lange sluitertijden openen een wereld vol creatieve mogelijkheden. Of je nu beweging verzacht of drama toevoegt aan je foto’s, met de juiste techniek maak je indrukwekkende beelden. Ontdek de 7 praktische tips om direct aan de slag te gaan en jouw lange sluitertijdfoto’s naar een hoger niveau te tillen.
Bijna iedere week beoefenen wij lange sluitertijd fotografie. Wat ons daar zo in aanspreekt, is dat veel elementen bij elkaar komen. We fotograferen niet zomaar met een lange sluitertijd. Een natuurfoto wordt sterker als je de sluitertijd afstemt op de compositie en wat de natuur je geeft.
De sluitertijd wordt met name bepaald door de volgende elementen:
De hoeveelheid licht op het moment van fotograferen
Het diafragma
De ISO-waarde
Belichtingscompensatie
Het gebruik van filters
Op het eerste element hebben we geen invloed. Al kunnen we op basis van de weersverwachting en onze ervaring een inschatting maken hoe de lichtomstandigheden zullen zijn. De andere vier elementen kunnen we instellen zoals we willen.
In de praktijk passen we de ISO-waarde, het diafragma, belichtingscompensatie en filters aan het gewenste resultaat aan. Ontdek hoe wij met lange sluitertijd fotografie foto’s maken waar wij blij van worden.
Cadzand-Bad tijdens de zonsondergang.
Het effect van lange sluitertijd fotografie
Het effect van lange sluitertijd fotografie is dat je de natuur in je camera op een manier vastlegt die je met het blote oog niet kunt zien. Zo zullen wolken, grassen, bladeren, bomen en water ‘door het beeld bewegen’. Afhankelijk van de lengte van de sluitertijd zijn vormen en structuren meer of minder herkenbaar.
Hoe lang is een lange sluitertijd?
Het antwoord op deze vraag is subjectief. Sommige fotografen vinden een foto die met een sluitertijd van 10 seconden is gemaakt al lang. En bij anderen begint het pas bij 4 minuten.
Wij vinden de tijdsduur niet zo belangrijk. Het gaat uiteindelijk om het resultaat dat je wilt behalen. In de ene situatie zal een sluitertijd van 3 seconden lang genoeg zijn. En in een andere situatie kom je op een minuut uit. Die verschillende sluitertijden kunnen zelfs op dezelfde locatie ontstaan. Met andere woorden: kijk naar wat de natuur je geeft en wat het mooiste resultaat oplevert. De sluitertijd pas je daarop aan.
Lange sluitertijd fotografie kan op ieder moment van de dag
Het is een fabeltje dat het bijna donker of donker moet zijn om een foto met een lange sluitertijd te maken. Het helpt natuurlijk wel. Als er minder licht is, wordt de sluitertijd vanzelf langer.
We hebben het dan over de periode rondom de zonsopkomst en zonsondergang. Met een beetje geluk krijg je kleur in de lucht. Dat zorgt bijna automatisch voor sfeervolle natuurfoto’s.
Rondom de zonsopkomst en zonsondergang hoeven de contrasten nog niet kleiner te zijn. Zeker niet als je tegen het licht in fotografeert. Ook in dat soort situaties zullen camerafilters van toegevoegde waarde zijn.
De Franse Opaalkust overdag – meervoudige belichting mét lange sluitertijd.
Filters voor meer dan alleen lange sluitertijd fotografie
Vaak wordt gedacht dat je filters alleen maar gebruikt als je met lange sluitertijden fotografeert. Maar wat dacht je van ongewenste schitteringen en reflecties? En een groot contrast tussen voorgrond en de lucht?
Zelfs als je niet met lange sluitertijden fotografeert zul je hier wat aan willen doen. Daarom zijn er verschillende soorten filters. Naast een grijsfilter – waarmee de sluitertijd wordt verlengd – fotograferen we ook met een polarisatiefilter en grijs verloopfilter. Bij de derde tip leggen we het in detail uit
We gaan verder met de tips voor het fotograferen met een lange sluitertijd.
Tip 1: Maak de foto met lange sluitertijd ‘in camera’
Net als de meeste fotografen willen wij een foto ‘in camera’ maken. Daarmee bedoelen we dat we het gewenste eindresultaat al direct tijdens het fotograferen willen behalen. De tijd die je nodig hebt om de foto in de nabewerking af te maken, blijft zo beperkt. Dat is ook voor ons een uitdaging. Een uitdaging waar we van houden.
Bij de meeste camera’s ligt de limiet met lange sluitertijd fotografie op 30 of 60 seconden. Maar ook vrijwel alle camera’s kennen een zogenaamde bulb-stand. Op deze stand kan de sluitertijd veel langer worden. In principe kun je de lengte van de sluitertijd kiezen zoals jij wilt.
Tip 2: Een stabiel statief
Lange sluitertijd fotografie is niet mogelijk zonder een stabiel statief. De wind en eventueel de stroming van het water hebben hun invloed op de stabiliteit van het statief. Als het camerastatief niet stabiel staat, dan introduceer je bewegingsonscherpte in de foto. Dat wil je niet, want de foto is dan niet meer bruikbaar.
Hoe stabiel je statief moet zijn is in mindere mate afhankelijk van het gewicht van je apparatuur. Het gaat vooral om de windkracht en eventueel de stroming van het water als je je statief in het water zet.
Over het algemeen is je statief stabieler als de poten dikker zijn. Als je naar het gewicht van het statief zelf kijkt, is het maar een paar ons zwaarder dan de lichtgewicht reisstatieven van tegenwoordig. Maar de stabiliteit is enorm veel groter. Met een stabiel statief voorkom je dat je apparatuur bij het minste of geringste omvalt. Én je kunt gerust foto’s met lange sluitertijden maken.
Tip 3: Filters
In een landschap – of je nu aan een meer, aan zee of op een berg staat – zijn camerafilters vaak onmisbaar. Wat misschien als een luxe lijkt, is in werkelijkheid een essentieel hulpmiddel om je foto’s technisch en creatief te verbeteren.
Een polarisatiefilter helpt je om reflecties te verminderen en contrasten te versterken. Wij werken zelf met NiSi-filters vanwege hun kleurechtheid, wat betekent dat ze vrijwel geen kleurzweem veroorzaken en details behouden. Dit is cruciaal, want filters van mindere kwaliteit zullen ongewenste kleurafwijkingen en detailverlies in je foto’s veroorzaken.
Let er wel op dat je het polarisatiefilter correct afstelt. Gewoon op je objectief schroeven en hopen op het beste resultaat werkt zelden – een zorgvuldige afstemming is de sleutel tot een geslaagde foto.
En met het grijs verloopfilter verklein je het contrast tussen de voorgrond en lucht. Vaak wordt gedacht dat dit filter niet nodig is. Maar onze ogen kunnen een veel groter contrast overbruggen dan welke camera dan ook. Als je zonder grijs verloopfilter fotografeert, zul je in de foto en in het histogram zien dat de schaduwen erg donker zijn. Ook in dit geval willen we in camera de best mogelijke foto maken. Het grijs verloopfilter helpt daarbij.
Maar aangezien dit artikel over lange sluitertijd fotografie gaat, richten we ons op het grijsfilter. Ondanks dat het polarisatiefilter en grijs verloopfilter de sluitertijd al verlengen, is het grijsfilter hét filter waarmee je de sluitertijd verlengt. Afhankelijk van de sterkte van het grijsfilter, verleng je de sluitertijd met diverse stops.
10 Stops grijsfilters – die ook wel ND filters worden genoemd – zijn erg populair. Wij hebben er ook een. Maar maken er zelden gebruik van. Uitgaande van de basis ISO-waarde van een camera en een wat kleiner diafragma dat je in de natuurfotografie gebruikt, neemt je sluitertijd al vanzelf toe. De meeste van onze foto’s zijn met het 6 stops of 3 stops grijsfilter gemaakt. Het 10 stops grijsfilter gebruiken we vooral als we overdag fotograferen.
Tip 4: belichtingscompensatie
Nog één tip over de techniek. Met hoeveel stops je de sluitertijd verlengt, kun je eenvoudig uitrekenen. Maar houd er rekening mee dat je vrijwel altijd nog belichtingscompensatie moet toepassen. Dat kan met tegenlicht en contrast te maken hebben. Maar ook omdat je met een aantal filters met een coating fotografeert. Je moet dan zelf nog een correctie in de sluitertijd doorvoeren.
lange sluitertijd fotografie: Alles op je gemak nalezen
De basis van lange sluitertijdenfotografie zit zeker niet alleen in het gebruik van filters en kennis van je camera. Enige kennis van de natuur en locatie waar je gaat fotograferen is ook belangrijk. Je zult merken dat die kennis belangrijker voor je wordt, naar mate je meer ervaring hebt met het fotograferen met lange sluitertijden. We benoemen zes elementen in het kort:
1. Locatie
Weet waar je gaat fotograferen en wat er te zien is. En zorg dat je er op tijd bent zodat je je ideale positie kunt innemen.
2. Licht
Het tijdstip van de dag waarop je fotografeert, heeft al grote invloed op de lengte van de sluitertijd.
3. Windrichting
Werp een blik op het weer. De windsterkte en windrichting spelen een belangrijke rol. Windkracht 5 van voor of van achter zal invloed op jezelf en je apparatuur hebben.
4. Wolken
Bekijk of wolken worden voorspeld. Hoe hoog ze zitten en welke kant ze op gaan. Een mooie wolkenlucht is bijna altijd van toegevoegde waarde in een natuurfoto.
5. Aan de kust
De waterstand is medebepalend voor de voorgrond in de foto. Op het ene strand hebben we een voorkeur voor een lage waterstand. En op het andere strand weer voor een hoge waterstand. Het kan je foto maken of breken.
6. Tijdstip zonsopkomst of zonsondergang
En check hoe laat de zon opkomt of ondergaat. Zeker als je de zon een prominente rol in je foto’s wilt laten spelen.
Alles bij elkaar zijn er veel dingen waar je rekening mee kunt houden. Verwacht niet van jezelf dat je het in één keer ‘goed’ doet. Want wat is dat eigenlijk? Houd rekening met je eigen ervaring en stem je verwachting daarop af. We weten uit eigen ervaring dat je heel snel kunt leren en je voorkeuren ontwikkelt. Laat vooral dat leidend zijn.
Tip 6: Dek de zoeker van je camera af
Bij systeem camera’s is dit geen issue. Maar als je met een spiegelreflexcamera fotografeert, heb je kans dat er via de zoeker licht in je camera valt. Dat heeft invloed op de sluitertijd en hoe een foto is belicht. Zorg er daarom voor dat je de zoeker van je camera afdekt als je met lange sluitertijden fotografie bezig bent. Of beter, op het moment dat je belicht.
Tip 7: De lange sluitertijd is niet het onderwerp
Je hoort vaak ‘O, die foto is met een lange sluitertijd gemaakt’. Het effect van lange sluitertijd fotografie zal zeker opvallen. Maar we vinden het wel eens jammer dat de kijker daarbij blijft hangen.
De lange sluitertijd zelf is bijna nooit hét onderwerp in de foto. Lange sluitertijdenfotografie moet je complementair zijn aan het onderwerp. Als je de verschillende elementen in dit artikel in een foto kunt laten samenkomen zal de dynamiek in de foto naar het onderwerp of in de verte wijzen. Dan heb je de lange sluitertijd pas echt naar je hand gezet.
Ontdek hoe lange sluitertijden je foto’s transformeren. Veel fotografen worstelen met bewegingsonscherpte of fletse beelden bij dynamische scènes. Het instellen van de camera blijkt lastig, waardoor sluitertijden te lang of te kort zijn en wolken niet vloeiend bewegen – een frustrerend resultaat. Tijdens onze workshop leer je precies hoe je sluitertijden beheerst, filters gebruikt en beweging op een artistieke manier vastlegt. Met persoonlijke begeleiding en oefening op inspirerende locaties ontwikkel je je techniek. Het resultaat? Foto’s met sfeer, diepte en een professionele uitstraling.
Bonustip voor lange sluitertijd fotografie: varieer je sluitertijden
Daarom is het belangrijk dat je met lange sluitertijden varieert. In het begin zul je al blij zijn dat je een goed belichte foto met een lange sluitertijd hebt gemaakt. Dat is goed en ben daar trots op.
Als je wat meer ervaring hebt, ga je misschien met verschillende grijsfilters maar toch zeker met de instellingen variëren. Dat levert foto’s met een verschillende mate van dynamiek op.
Als je zo snel enkele foto’s achter elkaar maakt, kun je kiezen welke mate van dynamiek je het beste bevalt. En vanuit de instellingen die je voor de ene foto gebruikte, ga je op dat moment verder.
Meer lezen over het fotograferen met lange sluitertijden
Wil je meer ontdekken over het fotograferen met lange sluitertijden. Lees dan de volgende blogs:
Lange sluitertijdfotografie biedt eindeloze creatieve mogelijkheden. Door bewust te spelen met beweging, licht en compositie, kun je beelden maken die een unieke sfeer uitstralen en je fotografie naar een hoger niveau tillen. Of je nu stromend water in een zijdezachte waas verandert, dramatische luchten vastlegt of drukke stadsbeelden omtovert tot een abstract spel van licht en kleur – met de juiste techniek en oefening kun je indrukwekkende resultaten behalen.
Het belangrijkste is om te experimenteren en niet bang te zijn om fouten te maken. Elke situatie vraagt om een andere benadering, en door te oefenen leer je welke instellingen en technieken het beste werken. Dus pak je camera, zoek een inspirerende locatie en pas de 7 praktische tips toe. Je zult merken dat je beelden steeds sterker worden en dat je meer controle krijgt over het creatieve proces.
workshops
Wil je meer leren en je vaardigheden verbeteren? Opnieuw geïnspireerd raken door fotografie? Kom dan naar onze praktische workshops.
Yvonne en Frank verzorgen alle workshops persoonlijk en brengen samen meer dan 25 jaar ervaring mee in het geven van fotografietrainingen. Met hun enthousiasme, praktische aanpak en oog voor detail maken ze van elke workshop een inspirerende én leerzame belevenis.
✅ Persoonlijke 1-op-1 begeleiding op locatie ✅ maximaal 6 deelnemers per begeleidend fotograaf ✅ Veel praktische tips en adviezen tijdens de workshop ✅ Feedback op je foto’s tijdens de workshop ✅ Samen fotograferen en dé foto maken ✅ Gratis koffie of thee bij aankomst ✅ Een handige gids in het thema van de workshop ✅Twee uitdagende opdrachten voor na de workshop
OVER BETERE LANDSCHAPSFOTO
Ontdek Betere Landschapsfoto – Jouw Gids in Fotografie
Wij zijn Frank en Yvonne, de gezichten achter Betere Landschapsfoto. Met passie en enthousiasme helpen we fotografen – van beginner tot gevorderd – om het maximale uit hun fotografie te halen. We delen niet alleen onze kennis en ervaring, maar inspireren jou om de schoonheid van landschappen vast te leggen. Of je nu houdt van macrofotografie, landschapsfotografie of kustfotografie, wij begeleiden je met persoonlijke aandacht.
Workshops, Cursussen en Meer
We bieden een gevarieerd aanbod aan workshops, cursussen en persoonlijke coaching op unieke locaties in Nederland, België en Noord-Frankrijk. Samen ontdekken we de mooiste plekken en leren we je creatieve technieken waarmee je sfeervolle foto’s maakt. We gaven al samen al meer dan 350 workshops aan fotografen in binnen- en buitenland. Én we geven alle workshops zelf.
Jouw Groei als Fotograaf Staat Centraal
Grote en kleine landschappen inspireren ons, en we laten je zien hoe je deze op jouw manier kunt vastleggen. Met onze begeleiding ontdek je nieuwe technieken, ontwikkel je een eigen stijl en maak je beelden waar je trots op kunt zijn.
Wat We Voor Jou Kunnen Betekenen
Blijf Op de Hoogte: Schrijf je in voor onze periodieke mail vol tips, inspiratie en exclusieve aanbiedingen.
Vragen? Stel ze eenvoudig in de reacties onder de blogs of neem via de mail contact met ons op, we helpen je graag verder.
Meer Weten? Bezoek onze workshoppagina voor alle informatie over ons aanbod.
Geef een reactie